Επιχειρηματολογώντας για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη

Η γενικευμένη χρήση των ΤΠΕ στην καθημερινή εργασιακή και προσωπική πρακτική δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο και το χώρο της εκπαίδευσης. Τις τελευταίες δεκαετίες στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες, λαμβάνουν χώρα εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες για την ένταξη των ΤΠΕ στα σχολεία. Όλο και περισσότερες έρευνες υποστηρίζουν ότι η χρήση των ΤΠΕ παρέχει τη δυνατότητα βελτίωσης της διδασκαλίας και των διαδικασιών μάθησης (Vrasidas & Glass, 2004; Γιαβρίμης κ.α., 2010; Κεραμιδά, 2010).

Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην εισαγωγή και χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών ως αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο που θα προετοιμάζει τα άτομα για εκπαιδευτική και επαγγελματική επιβίωση και ανάπτυξη, ως μέσο γνώσης , έρευνας και μάθησης που διαπερνά όλα τα γνωστικά αντικείμενα αλλά και ως  στοιχείο γενικής κουλτούρας.

Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση των διαδικασιών διδασκαλίας και  μάθησης αλλά και γενικότερα να δημιουργήσει περιβάλλοντα για την ανάπτυξη ιδιαίτερων δεξιοτήτων και την απόκτηση νέων γνώσεων που θα είναι απαραίτητες για τις καθημερινές ανάγκες του αυριανού ανθρώπου.

Οι μαθητές είναι αναγκαίο να αποκτήσουν ένα είδος πληροφοριακής κουλτούρας που θα τους επιτρέψει να ενταχθούν καλύτερα στη σύγχρονη κοινωνία. Άλλωστε στην κοινωνία μας σήμερα και φυσικά πολύ περισσότερο στο μέλλον θα  θεωρείται κανείς αναλφάβητος αν δε γνωρίζει να χρησιμοποιεί τον υπολογιστή.

Διάφοροι οργανισμοί που σχετίζονται με την εκπαίδευση, παράγοντες εκπαιδευτικής πολιτικής, ομάδες παιδαγωγών κ. ά. (πχ Unesco, EE, UNDP κλπ) επισημαίνουν ότι οι μαθητές θα πρέπει να χαρακτηρίζονται  από υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων χρήσης της τεχνολογίας.

Ακόμη η ενσωμάτωσή της τεχνολογίας μπορεί να συμβάλει στην αύξηση ανταγωνιστικότητας του ελληνικού συστήματος σε σχέση με τα ευρωπαϊκά αλλά και να αμβλύνει τις ανισότητες, λόγω γεωγραφικής κατανομής των μαθητών, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες και ποιότητα εκπαίδευσης σε όλους.

Τέλος η  πολυπλοκότητα του εκπαιδευτικού συστήματος (π.χ. σχολεία εμπλέκονται σε Ευρωπαϊκά προγράμματα) αλλά και η κρίση που διέπει αυτό καθιστούν  ιδιαίτερα αναγκαία την εισαγωγή της τεχνολογίας στα σχολεία.

Σύμφωνα με τα δεδομένα πρόσφατων ερευνητικών μελετών οι υπολογιστές παρουσιάζουν πολλές εκπαιδευτικές δυνατότητες. Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρακάτω :

·         Είναι ένα πρωτόγνωρο εποπτικό πολυμέσο και γνωστικό εργαλείο διδασκαλίας για όλα τα μαθήματα. Παρουσιάζουν τα γεγονότα και τις πληροφορίες με πολλαπλό τρόπο όπως κείμενο,  ήχο,  εικόνα, video, τρισδιάστατη αναπαράσταση  κά.

Ο εκπαιδευτικός οπουδήποτε και αν βρίσκεται μπορεί να μεταφέρει στην τάξη του διάφορα ντοκουμέντα που δεν περιλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδιά έτσι ώστε να δώσει ερεθίσματα για περισσότερη εμβάθυνση, να κάνει  το μάθημα πιο κατανοητό πιο ενδιαφέρον και πιο ευχάριστο αλλά και δημιουργήσει ευκαιρίες για κάθε παιδί σε κάθε σημείο της χώρας στην οποία διδάσκει.

·         Είναι μια καινοτόμος παιδαγωγική μεθοδολογία που μετασχηματίζει τις παραδοσιακές δομές επικοινωνίας. Μπορεί να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς να βρουν νέους τρόπους διδασκαλίας έτσι ώστε οι μαθητές να μαθαίνουν

·         Αποτελούν αστείρευτη πηγή πληροφόρησης και επικοινωνίας με τον κόσμο της γνώσης τόσο για τον μαθητή όσο και για τον εκπαιδευτικό αφού   δίνει τη δυνατότητα να έχουμε οποιουδήποτε τύπου πληροφορία τη στιγμή που τη θέλουμε. Ας μην ξεχνάμε ότι ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και ότι η άμεση πρόσβαση στην πληροφόρηση είναι απολύτως αναγκαία ενώ παράλληλα είναι και  δείκτης δημοκρατίας για μια σύγχρονη χώρα.

·         Μπορούν να βοηθήσουν στην ουσιαστική και από κοινού δημιουργική συμμετοχή, εκπαιδευτικών και μαθητών, στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παράγουν θετικές αλληλεπιδράσεις στις σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών αλλά και στη σχέση μεταξύ μαθητών με τη γνώση. Η αλληλεπίδραση αυτή αυξάνει την απόλαυση του μαθήματος, εντείνει τα μαθησιακά κίνητρα και ενισχύει τις θετικές στάσεις προς την απόκτηση γνώσεων.

·         Ευνοούν την εφαρμογή παιδαγωγικών αρχών που ήταν δύσκολο να  εφαρμοστούν στο πλαίσιο της παραδοσιακής τάξης πχ δημιουργούν ποιοτικότερες συνθήκες συνεργατικής μάθησης (ομαδοκεντρική διδασκαλία). Τα παιδιά χρησιμοποιώντας τον υπολογιστή μαθαίνουν να συνεργάζονται ανταλλάσσοντας και διασταυρώνοντας πληροφορίες και συζητώντας τρόπο λύσης των προβλημάτων. Ο μαθητής δεν είναι πλέον ένας παθητικός δέκτης αυτών που διαδραματίζονται στην τάξη αλλά συμμετέχει ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ακόμη τα παιδιά αισθάνονται ότι η γνώση που αποκτάται με τη χρήση του υπολογιστή «ανήκει και σ’ αυτά και όχι μόνο στους δασκάλους».

·         Τέλος το ποιοτικό εκπαιδευτικό λογισμικό προσφέρει δυνατότητες εξατομικευμένης και προγραμματισμένης διδασκαλίας. Εξατομικεύουν τη διδασκαλία και παρέχουν την κατάλληλη ανατροφοδότηση σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με τους ερευνητές:

Οι Υπολογιστές ανταποκρίνονται στις ανάγκες ατόμων διαφορετικής ιδιοσυγκρασίας δηλαδή επιτρέπουν  σε μαθητές διαφορετικής προσωπικότητας να αξιοποιούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό τις ικανότητές τους. Ακόμη και για τα παιδιά που δεν τα πάνε καλά με την τεχνολογία έχουν , μέσω του υπολογιστή, απεριόριστες δυνατότητες πρόσβασης στη γνώση πχ   μπορούν να συνδέονται με ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, να έχουν επικοινωνία με καθηγητές, επιστήμονες κ.ά.

Ο Η/Υ ως διδακτικό μέσο έχει αποδειχθεί κατάλληλος και με εκπληκτικά αποτελέσματα για την πρόοδο μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες (νοητική ή αισθητηριακή υστέρηση, συμπεριφορικές ιδιαιτερότητες, υπερκινητικότητα, απέχθεια προς το βιβλίο και τα μαθήματα κ.α.).

Τα οφέλη από τη χρήση των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη είναι πολλαπλά. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα παρακάτω:

·         Η χρήση εικονικού πίνακα για την προβολή της πληροφορίας βοηθά τον καθηγητή σε µία καλύτερη ροή της διδασκαλίας και της εποπτείας της τάξης.

·         Χάρη στο πρόγραμμα παρουσιάσεων γίνεται καλύτερη οργάνωση των σημαντικότερων σημείων του μαθήματος και έτσι δίνεται στα παιδιά η δυνατότητα να τα εντοπίσουν στο βιβλίο. Έτσι δίνεται  η δυνατότητα για καλύτερη χρήση του βιβλίου στη διάρκεια του μαθήματος.

·         Υπάρχει:

-        Η   δυνατότητα συγκέντρωσης της διδασκαλίας στα ουσιώδη µε αποτέλεσμα να αφομοιώνεται η γνώση πιο γρήγορα και ξεκούραστα.

-        Εκμετάλλευση  τόσο της οπτικής όσο και της ακουστικής ικανότητας του μαθητή (καλύτερη λειτουργία είτε της οπτικής είτε της ακουστικής μνήμης σε σχέση µε το ψυχολογικό τύπο του μαθητή με αποτέλεσμα να παρατηρείται καλύτερη επαναφορά προηγούμενης γνώσης.

-        Μεγάλος βαθμός αλληλεπίδρασης και δια δραστικότητας μεταξύ των μαθητών και του διδάσκοντα αφού ο καθηγητής χάρη στις τεχνολογίες επικοινωνιών και πολυμέσων, είναι επίκουρος στην προσπάθεια των παιδιών για την κατάκτηση της γνώσης. Έτσι επιτυγχάνεται ο επιτελικός ρόλος του καθηγητή στη μετάδοση της γνώσης σύμφωνα µε τις νέες τάσεις για την εκπαίδευση.

-        Ευκολότερη αξιολόγηση των μαθητών χάρη στη χρήση on-Line διαγωνισμάτων και φύλλων εργασίας τα οποία χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της διδακτικής ώρας δίνοντας στον καθηγητή τη δυνατότητα παρακολούθησης του βαθμού αφομοίωσης της ύλης από τους μαθητές.

·         Παρατηρείται:

-        Αύξηση  της συγκέντρωσης και της διάθεσης για μάθηση και ενεργότερη συμμετοχή των παιδιών, χάρη στα πολυµεσικά ερεθίσματα (κείμενο, ήχος, εικόνα στατική και κινούμενη). Είναι γνωστό ότι οι σημερινοί νέοι είναι συνηθισμένοι σε γρήγορη εναλλαγή εικόνων και πληροφοριών και οτιδήποτε διαφορετικό τους οδηγεί σε πλήξη.

-        Μεγάλη μείωση του φαινομένου της διάσπασης και της κούρασης των μαθητών.      

 Ο  εναλλακτικός αυτός τρόπος διδασκαλίας των μαθημάτων έχει να επιδείξει πάρα πολλά θετικά στοιχεία  εφόσον ο καθηγητής χρησιμοποιεί τις ΤΠΕ ως εφόρμηση για διάλογο και όχι ως αυτοσκοπό.

Συμπερασματικά  διαπιστώνουμε ότι προωθούνται οι σκοποί της σχολικής εκπαίδευσης που σχετίζονται µε την απόκτηση δεξιοτήτων και  ότι υπάρχουν εναλλακτικές μέθοδοι διδασκαλίας οι οποίες μπορούν να έχουν καλύτερα παιδαγωγικά αποτελέσματα. Γι’ αυτό   ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να αποβάλει το φόβο και το άγχος της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών να επιμορφωθεί για να ανταποκριθεί στο νέο του ρόλο και να επισκεφτεί και να γνωρίσει το δημοφιλέστερο προορισμό των ημερών μας που είναι ο χώρος των Νέων Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών.

ΒΕΚΚΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΖΩΗ